قرآن كريم> تفسير موضوعى> تفسير موضوعى> اعتقادات در قرآن
فلسفه حوادث دردناك جهان

ما معتقد به عدل الهى هستيم و يقين داريم كه هرگز خداوند ستمى به بنده‏اى از بندگان روا نمى‏دارد،چرا كه ظلم كار زشت و ناپسندى است،و ساحت قدس الهى از چنين كارى پاك و منزه است:«و لا يظلم ربك احدا،پروردگارت به احدى ظلم نمى‏كند». (1)

اگر مجازاتهايى در دنيا و آخرت دامن افرادى را مى‏گيرد،سبب اصلى آن خودشان هستند«فما كان الله ليظلمهم و لكن كانوا انفسهم يظلمون،خداوند به آنها (اقوام پيشين كه گرفتار عذاب الهى شدند) ستم نكرد،آنها خودشان بر خويشتن ستم مى‏كردند!» (2)

نه فقط انسانها بلكه هيچ موجودى در جهان از سوى خداوند مورد ستم قرار نمى‏گيرد«و ما الله يريد ظلما للعالمين، خداوند هيچ گاه ستمى بر جهانيان نمى‏خواهد» (3) -البته تمام اين آيات تاكيد و ارشاد به سوى حكم عقل است.

حوادث دردناكى كه در اين جهان صورت مى‏گيرد (از قبيل زلزله‏ها و آفات و بلاها،گاه جنبه مجازات الهى دارد آن گونه كه درباره قوم لوط آمده است:«فلما جاء امرنا جعلنا عاليها سافلها و امطرنا عليهم حجارة من سجيل منضود،هنگامى كه فرمان ما (دائر بر عذاب) فرا رسيد،شهرهاى آنها را زير و رو كرديم و بارانى از سنگهاى متراكم بر آنان فرو فرستاديم‏». (4)

درباره مردم ناسپاس و طغيانگر«سبا»مى‏فرمايد:«فاعرضوا فارسلنا عليهم سيل العرم،آنها (از اطاعت‏خدا) روى گرداندند و ما سيل ويرانگر را بر آنها فرستاديم‏».

بخش ديگرى از اين حوادث،براى بيدار كردن انسانهاست تا به راه حق باز گردند:«ظهر الفساد فى البر و البحر بما كسبت ايدى الناس ليذيقهم بعض الذى عملوا لعلهم يرجعون،فساد و تباهى در خشكى و درياها به خاطر كارهايى كه مردم انجام داده‏اند آشكار گشت،خدا مى‏خواهد نتيجه پاره‏اى از اعمال آنها را به آنها بچشاند شايد باز گردند!» (5) پس اين بخش از حوادث دردناك در واقع لطف الهى است.

بخش ديگر،مصائبى است كه انسان با دست‏خويش براى خود فراهم مى‏سازد و به تعبير ديگر نتيجه ندانم كاريهاى خود اوست:«ان الله لا يغير ما بقوم حتى يغيروا ما بانفسهم،خداوند آنچه را مردم دارند تغيير نمى‏دهد مگر اين كه آنها خودشان را تغيير دهند». (6)

«ما اصابك من حسنة فمن الله و ما اصابك من سيئة فمن نفسك،آنچه از نيكيها و پيروزيها به تو مى‏رسد از ناحيه خداست (و به كمك اوست) و آنچه از بديها و مشكلات دامنگير تو مى‏شود،از سوى خود توست!» (7)

پى‏نوشتها:

1-سوره كهف،آيه 49.

2-سوره توبه،آيه 70.

3-سوره آل عمران،آيه 108.

4-سوره هود،آيه 82.

5-سوره روم،آيه 41.

6-سوره رعد،آيه 11.

7-سوره نساء،آيه 79.

اعتقاد ماصفحه 95

نويسنده: آية الله مكارم شيرازى