قرآن كريم> تفسير موضوعى> تفسير موضوعى> اعتقادات در قرآن
صراط و ميزان اعمال

كتاب: اعتقاد ما صفحه 66
نويسنده: آية الله مكارم شيرازى

ما معتقد به وجود «صراط‏» و «ميزان‏» در قيامت هستيم

صراط همان پلى است كه بر روى جهنم كشيده شده و همگان بايد از روى آن عبور كنند، آرى راه بهشت از روى جهنم مى‏گذرد!

«و ان منكم الا واردها كان على ربك حتما مقضيا×ثم ننجى الذين اتقوا و نذر الظالمين فيها جثيا، همه شما (بدون استثنا) وارد جهنم مى‏شويد، اين امرى ست‏حتمى و قطعى بر پروردگارت، سپس آنها را كه تقوا پيشه كرده‏اند از آن رهايى مى‏بخشيم و ظالمان را، در حالى كه به زانو در آمده‏اند در آن رها مى‏سازيم‏» . (1)

عبور از اين گذرگاه صعب العبور خطرناك بستگى به چگونگى اعمال انسانها دارد چنان كه در حديث معروفى مى‏خوانيم:منهم من يمر مثل البرق، و منهم من يمر مثل عدو الفرس، و منهم من يمر حبوا، و منهم من يمر مشيا، و منهم من يمر متعلقا، قد تاخذ النار منه شيئا و تترك شيئا، بعضى مانند برق از آن مى‏گذرند و بعضى همچون اسب تيز رو، بعضى با دست و زانو، بعضى همچون پيادگان و بعضى به آن آويزان مى‏شوند (و مى‏گذرند!) گاه آتش دوزخ از آنها چيزى را مى‏گيرد و چيزى را رها مى‏كند!» (2)

اما «ميزان‏» چنانكه از نامش پيداست وسيله‏اى است‏براى سنجش اعمال انسانها، آرى در آن روز همه اعمال ما را مى‏سنجند و ارزش و وزن هر يك را آشكار مى‏كنند:

«و نضع الموازين القسط ليوم القيمة فلا تظلم نفس شيئا و ان كان مثقال حبة من خردل اتينا بها و كفى بنا حاسبين، ما ترازوهاى عدل را در روز قيامت‏بر پا مى‏كنيم، و به هيچ كس كمترين ستمى نمى‏شود، حتى اگر به مقدار سنگينى يك دانه خردل (كار نيك و بدى) داشته باشد ما آن را حاضر مى‏كنيم و (جزايش را به او مى‏دهيم) و كافى است كه حساب كننده باشيم!» . (3)

«فاما من ثقلت موازينه فهو فى عيشة راضية×و اما من خفت موازينه فامه هاوية، اما كسى كه در آن روز، ترازوهاى اعمالش سنگين است، در يك زندگى رضايتبخش خواهد بود، و كسى كه ترازوهايش سبك است جايگاهش دوزخ است!» (4)

آرى عقيده ما اين است كه نجات و رستگارى در آن جهان بستگى به اعمال انسانها دارد، نه آرزوها و پندارها، هر كس در گرو اعمال خويش است و بدون پاكى و تقوا كسى راه به جايى نمى‏برد: «كل نفس بما كسبت رهينة، هر انسانى در گرو اعمال خويش است‏» . (5)

اين شرح كوتاهى بود از چگونگى «صراط‏» و «ميزان‏» هر چند جزئيات آن براى ما معلوم نيست و همان گونه كه قبلا نيز گفته‏ايم چون سراى آخرت عالمى است‏بسيار برتر از جهانى كه در آن زندگى مى‏كنيم، درك همه مفاهيم آن براى ما زندانيان دنياى مادى مشكل يا غير ممكن است.

پى‏نوشتها:

1- سوره مريم، آيات 71 و 72.

2- اين حديث‏با مختصر تفاوتى در منابع معروف شيعه و اهل سنت، مانند كنز العمال حديث 39036 و قرطبى، جلد 6، صفحه 4175 ذيل آيه 71 سوره مريم و صدوق در امالى خود آن را از امام صادق (ع) نقل كرده است.در صحيح بخارى نيز بابى ديده مى‏شود تحت عنوان «الصراط جسر جهنم‏» (صحيح بخارى، جلد 8، صفحه 146) .

3- سوره انبياء، آيه 47.

4- سوره قارعه، آيات 6 تا 9.

5- سوره مدثر، آيه 38.